Thào Sung- Nữ Lãnh Đạo Cộng Đồng Trẻ Tuổi Đầy Nghị Lực

31 May 2017 | Lần đầu tiên gặp Thào Sung, giữa một rừng hoa đủ đua sắc của hơn 100 phụ nữ và đồng bào dân tộc thiểu số về Hà Nội tham dự Hội thi Sáng kiến giảm nghèo bền vững thông qua phát huy nội lực cộng đồng năm 2016 do Văn phòng Quốc gia về Giảm nghèo, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội phát động vào đầu tháng 8/2016, tôi đã có ấn tượng đặc biệt với gương mặt tươi sáng đầy tự tin, ham học hỏi của cô ấy. Thào Sung mang đến Hội thi câu chuyện về con đường biến mơ ước thành hiện thực để phát triển sản phẩm lanh thổ cẩm của đồng bào Mông tại xã Tả Phìn, Huyện Sapa, Tỉnh Lào Cai.

Với ước nguyện “để đồng bào không phải đi bán hàng rong theo khách du lịch, làm xấu mặt làng xóm”, năm 2015, Thào Sung thuyết phục thành công được chồng của mình bỏ tiền nhà ra đầu tư dựng được một ngôi nhà tạm nhỏ ở bên đường của thôn Con Ngài, là nơi sáng sáng chị em đồng bào Mông đến thêu thổ cẩm, may sản phẩm lanh và cũng là nơi trưng bày bán sản phẩm cho khách du lịch đến Tả Phìn, Sapa.

Ban đầu thành lập năm 2015, nhóm có 20 thành viên tham gia, sau khi Thào Sung đăng ký tham dự Hội thi và được chọn vào vòng chung kết, uy tín của nữ lãnh đạo cộng đồng càng tăng và đến tháng 12/2016, số thành viên đăng ký tham gia đã lên đến 35 thành viên đều là phụ nữ đồng bào Mông.

Các thành viên nhóm có thể chọn để tham gia nhiều công đoạn, từ trồng và dệt vải lanh, đến thêu thổ cẩm, may các sản phẩm lanh bán cho khách du lịch. Đối với các thành viên mới tham gia nhóm chưa biết nghề, Thào Sung vận động được những phụ nữ giỏi nghề may, thêu, dệt vải giỏi nhất trong thôn đến nhà xưởng của Sung để vừa làm nghề, vừa dạy nghề.

hoctheu

Thào Sung chỉ cho tôi nhiều mẫu thêu thổ cẩm do các bà truyền lại, kể rằng mỗi mẫu thêu minh họa cho một truyền thống văn hóa của đồng bào Mông, có mẫu thêu xương gà, mô tả cho việc người Mông cúng lễ gà ngày Tết.

Theo truyền thống văn hóa của đồng bào Mông, việc học trồng lanh, nối lanh, may quần áo và dép bằng vải lanh là yêu cầu bắt buộc đối với con gái Mông từ nhỏ đến khi trưởng thành, “con gái Mông mà không biết nối lanh may quần áo và dép lanh sẽ không có con trai Mông lấy làm vợ, vì mẹ chồng sẽ không đồng ý cho con trai lấy”.

Ở quán bên đường ở thôn Con Ngài của Thào Sung, vào một hôm lên thăm nhóm, tôi chứng kiến có người phụ nữ thêu thổ cẩm khéo nhất của đồng bào, bà mang cả cháu nội 4 tuổi theo cùng, vừa trông cháu, vừa thêu, thỉnh thoảng bà cho cháu nội 4 tuổi tập cầm kim thêu, thật ngạc nhiên thú vị. Thào Sung nói, các cháu từ khoảng 7 tuổi là thêu được rồi.

Mỗi tuần một lần, theo yêu cầu của địa phương, Thào Sung lên trường nội trú của huyện Sapa để dạy cho học sinh gái tuốt lanh, nối lanh, thêu thổ cẩm. Thào Sung cũng lên dậy thêu thổ cẩm ở Câu lạc bộ thêu thổ cẩm của trường nội trú Tỉnh Lào Cai.

Sáng kiến trồng lanh dệt vải và may sản phẩm lanh thổ cẩm của Thào Sung không chỉ góp phần phát triển kinh tế, ổn định thu nhập cho phụ nữ đồng bào Mông, mà còn là bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc, gắn kết cộng đồng bà con, chính đó là yếu tố tạo ra giá trị khác biệt của sản phẩm lanh thổ cẩm của Tổ hợp tác xã Tả Phìn, hấp dẫn nhiều khách du lịch, thu hút khách du lịch tham gia trải nghiệm và mua sản phẩm.

Tới thăm Tổ hợp tác Thào Sung vào một ngày đầu đông, tháng 11 năm 2016, không gian bà con sum vầy, người thêu, người may, người giới thiệu và bán sản phẩm, khách du lịch mua sản phẩm trầm ngâm ngắm và thốt lên những lời khen tặng sản phẩm tinh tế, ai cũng đều chung cảm nhận về một cuộc sống yên bình và hạnh phúc của những người phụ nữ vùng cao có cơ hội tham gia Tổ hợp tác này.

Trở lại câu chuyện Thào Sung mang sáng kiến trồng lanh và dệt lanh thổ cẩm dự thi Hội thi Sáng kiến giảm nghèo thông qua phát huy nội lực cộng đồng năm 2016, Ban giám khảo đã rất sáng suốt lựa chọn Sáng kiến của Thào Sung vào dự thi vòng chung kết.

Nhóm Thào Sung may mắn được một chuyên gia cố vấn Hội thi, anh Vũ Hòa, là một doanh nhân thành đạt, nhận hướng dẫn kèm cặp Thào Sung và nhóm. Với sự tư vấn của chuyên gia cố vấn, từ tháng 8 đến tháng 12/2016, Thào Sung đã dẫn dắt nhóm cộng đồng của mình liên tiếp nắm bắt các cơ hội để vươn lên, hội nhập với cộng đồng khởi nghiệp đầy sôi động ở thủ đô.

Tháng 10 năm 2016, Thào Sung chủ động đầu tư kinh phí để đưa theo 2 thành viên nhóm xuống nhận 1 gian hàng miễn phí của Hội chợ Hàng Việt Nam Chất lượng cao tặng. Sau 4 ngày tham gia Hội chợ, sản phẩm lanh thổ cẩm của nhóm đã được người tiêu dùng Hà Nội yêu thích, lãi được 5 triệu đồng. Thào Sung sử dụng số lãi này để tái đầu tư mua thêm 2 máy khâu cho nhóm.

Từ tháng 8 đến tháng 11 năm 2016, với sự tư vấn của chuyên gia, Thào Sung đã phát triển được thêm 3 mẫu sản phẩm mới: vỏ bìa sổ, miếng đặt cốc chén, vỏ gối dựa lưng, điều chỉnh thiết kế của 2 sản phẩm túi đựng máy tính và ipad hợp lý đẹp mắt hơn và giảm được chi phí sản phẩm. Tìm và trao đổi với bên xã Hầu Thào về việc thuê sử dụng máy tuốt lanh nguyên liệu để sẵn sàng sử dụng khi có hợp đồng đặt hàng số lượng lớn.

Tháng 11 năm 2016, nhóm của Thào Sung được lựa chọn tham gia Chương trình huấn luyện tăng tốc khởi nghiệp I-Angel hợp tác với Chương trình truyền hình thực tế SharkTank. Thào Sung đại diện về Hà Nội thuyết trình về sáng kiến phát triển sản phẩm lanh thổ cẩm, được Ban giám khảo đánh giá cao và được chọn vào chương trình huấn luyện với chuyên gia đầu tư.

Ngày 2/12/2016, Thào Sung chủ động đưa 1 thành viên của Tổ hợp tác về Hà Nội tham dự buổi huấn luyện đầu tiên với chuyên gia huấn luyện đầu tư tại Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, Tòa nhà VIT, 519 Kim Mã, Hà Nội. Dự kiến tháng 3/2017, Thào Sung sẽ đại diện nhóm thuyết trình trước nhà đầu tư trên sóng truyền hình Đài Truyền hình Việt Nam.

Trước nhu cầu phát triển, ngày 12/11/2016, Thào Sung đã vận động thành công Đoàn thanh niên xã Tả Phìn ủng hộ và đề xuất với UBND xã Tả Phìn ra quyết định thành lập Tổ hợp tác trồng lanh và phát triển sản phẩm thổ cẩm đồng bào Mông xã Tả Phìn, do Thào Sung làm Tổ trưởng. Tổ hợp tác có kế hoạch mở rộng thêm khu vực sản xuất bằng cách xây thêm một xưởng vừa may thêu vừa bán hàng, phát triển tập trung khoảng 2 ha trồng lanh ở gần xưởng để khách hàng có thêm điều kiện trải nghiệm và có thêm lượng nguyên liệu.

Hiện tại, mặc dù các kỹ năng tổ chức quản lý tổ hợp tác còn sơ khai, nhưng khá minh bạch đối với cộng đồng. Lên thăm Tổ hợp tác đúng vào hôm đông khách hàng, chứng kiến khi bán sản phẩm tại xưởng may thêu và bán hàng bên đường của Tổ hợp tác, khi đưa ra giá cho khách hàng, giá bán của mỗi sản phẩm đều được Thào Sung thống nhất với các thành viên nhóm, để đảm bảo đủ bù tiền vốn (trồng lanh) và công (may, thêu) của đồng bào, và minh bạch với khách mua hàng.

Một trong những thuận lợi ở đây là môi trường xã Tả Phìn có truyền thống nhiều gương thanh niên dân tộc thiểu số đi đầu khởi nghiệp kinh doanh làm kinh tế giỏi, tạo việc làm cho cộng đồng đồng bào dân tộc thiểu số. Một số tấm gương đi trước là Lý Láo Lở Giám đốc Công ty CP SapaNapro với sản phẩm thuốc tắm người Dao đỏ, Chảo Vần Phú Giám đốc Hợp tác xã Dao đỏ Tả phìn với mô hình kinh doanh sản phẩm thuốc tắm và du lịch cộng đồng, và bây giờ là Thào Sung phát triển sản phẩm lanh và thổ cẩm của đồng bào Mông.

Với nền tảng thanh niên khởi nghiệp này, nếu có thêm nữa sự đầu tư tăng cường năng lực và hỗ trợ kết nối từ các cấp, cơ quan chính quyền, đoàn thể, thanh niên dân tộc thiểu số ở xã Tả Phìn nói riêng và các xã lân cận sẽ có nhiều tiềm năng nhân rộng tinh thần khởi nghiệp, vươn lên vượt khó, tự tin hội nhập, phát triển kinh tế đi đôi với bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc.

Thấm thoắt đã 4 tháng kể từ lần đầu gặp, Thào Sung đang chuẩn bị bước vào vòng dự thi Chung kết của Hội thi Sáng kiến giảm nghèo bền vững thông qua phát huy nội lực cộng đồng năm 2016 vào tháng 12/2016, với những gì mà tôi quan sát trên chặng đường mà Thào Sung tự tin nỗ lực chèo lái lãnh đạo tổ nhóm của mình, Thào Sung đã chiếm trọn trái tim tôi và nhiều đồng nghiệp như tôi những người đã từng có dịp gặp cô ấy, chúng tôi đều nhìn thấy một điểm chung, Thào Sung là một trong những viên ngọc sáng của phụ nữ vùng cao có ý chí, nghị lực phi thường và sáng tạo.

Hoàng Ngân
Chuyên gia cố vấn Hội thi Sáng kiến giảm nghèo bền vững thông qua phát huy nội lực cộng đồng năm 2016 do Văn phòng Quốc gia về Giảm nghèo chủ trì tổ chức
Giám đốc Công ty CP Nghiên cứu và Đầu tư kinh doanh nông nghiệp sáng tạo (INARI)